Veel gestelde vragen

  1. Wat is Vajrayana of Diamantweg?
  2. Wat is boeddhisme?
  3. Wie was Boeddha?
  4. Is boeddhisme een filosofie, een psychologie of een religie?
  5. Zijn er verschillende soorten boeddhisme?
  6. Wat zijn de basispunten van boeddhisme?
  7. Wat is verlichting?
  8. Wat is de betekenis van de leraar?
  9. Hoe werkt wedergeboorte?
  10. Waarom werken boeddhisten met hun geest?
  11. Wat is karma?
  12. Wat is de symbolische betekenis van het mannelijke en vrouwelijke principe?
  13. Wat is meditatie?
  14. Hoe kun je een drukke geest kalmeren tijdens meditatie?
  15. Wat is de essentie van dromen?
  16. Waarom is het zo belangrijk om westers boeddhisme te ontwikkelen?
  17. Hebben we kloosters nodig in het Westen?
  18. Waarom zijn er meer mannelijke dan vrouwelijke leraren in de Kagyu-geschiedenis?
  19. Zijn er tegenwoordig meer vrouwelijke leraren?
  20. Geven boeddhistische leraren advies over relaties?
  21. Hoe om te gaan met jaloezie?
  22. Hoe kan men boosheid beheersen?
  23. Hoe te handelen met moeilijke mensen?
  24. Is een Diamantweg-boeddhist er altijd voor anderen?
  25. Is een zakelijke carrière te combineren met boeddhist zijn?
  26. Moeten boeddhisten vegetariërs zijn?

1 - Wat is Vajrayana of Diamantweg?

Het Diamantweg-boeddhisme van de Karma Kagyu linie behoort tot één van de vier belangrijkste scholen van het Tibetaans boeddhisme. De meditatie-methoden die worden gebruikt binnen het Diamantweg-boeddhisme zijn allemaal traditioneel. Maar ze worden aangeboden op een moderne, westerse wijze, die voor iedereen toegankelijk is. 

Het hoogste van de drie niveaus van Boeddha’s leer wordt 'Vajrayana' in het Sanskriet genoemd of of 'Dorje Thegpa' in het Tibetaans. Vertaalt naar het Nederlands betekent dit 'Diamantweg'. Van de verschillende scholen die les geven in Vajrayana-boeddhisme, werd de organisatie van Diamantweg-boeddhisme opgericht door Lama Ole Nydahl, om zo de lessen van de Karma Kagyu linie – voornamelijk in het Westen – beschikbaar te maken en te behouden. Zijne heiligheid de 16e Karmapa, Rangjung Rigpe Dorje, vroeg Lama Ole en zijn vrouw Hannah om in zijn naam het boeddhisme beschikbaar te maken en meditatiecentra te stichten.

2 - Wat is boeddhisme?

De beste uitleg van Boeddha’s leer komt van hem zelf. In het Sanskriet wordt die ‘Dharma’ genoemd en in het Tibetaans ‘Chö’. Beide betekenen: ‘Hoe de dingen zijn’. Boeddhisme kan gezien worden als een verzameling methoden die het ons mogelijk maakt om de dingen te zien zoals ze werkelijk zijn – hier en nu. Boeddhisme kent geen dogma’s en staat toe dat overal vraagtekens bij worden geplaatst. Boeddha’s leer streeft naar de volledige ontwikkeling en vrijheid van lichaam, spraak en geest.

3 - Wie was Boeddha?

Boeddha werd ongeveer 2500 jaar geleden geboren in Lumbini (in het huidige Nepal) als de prins Siddhartha Gautama. Door meditatie bereikte hij op de leeftijd van 35 jaar de staat van verlichting en onderwees vervolgens 45 jaar in een voormalige hoge beschaving in het noorden van India.

Zijn leer is tot op vandaag ononderbroken doorgegeven en in de afgelopen eeuwen zijn er vele boeddhistische tradities ontstaan die allemaal hun oorsprong vinden in de leer van de Boeddha.

Op basis van zijn eigen ervaring onderwees de Boeddha effectieve manieren die leiden naar verlichting. Hij heeft zijn studenten altijd aangemoedigd de leer kritisch te beoordelen vóór deze toe te passen in hun eigen leven. Dankzij deze houding staat het boeddhisme open voor nieuwe wetenschappelijke en maatschappelijke ontwikkelingen.

4 - Is boeddhisme een filosofie, een psychologie of een religie?               

Boeddhisme kan beschouwd worden als een filosofie, omdat de lessen een complete en heldere visie laten zien, maar het is niet alleen een filosofie. Filosofie kan dingen uitleggen op een formeel niveau van woorden en ideeën, Boeddha’s lessen daarentegen werken met iemands totaliteit, omdat door meditatie kennis wordt omgevormd tot wijsheid en ervaring.

Sommige mensen beschouwen het boeddhisme als een soort psychologie. De verschillende psychologische scholen proberen allemaal om mensen te helpen en dat komt overeen met het boeddhisme. Het boeddhisme is vooral geschikt voor mensen die al een zeker evenwicht hebben ontwikkeld. Je zou kunnen zeggen dat boeddhisme begint waar de psychologie ophoudt. Diamantweg-boeddhisme in het bijzonder wordt relevant op het punt waar mensen al stabiel zijn, waar ze ruimte ervaren als prettig en niet als iets bedreigends. Vanaf dit niveau ontwikkelen de Diamantweg-methoden de onbegrensde moed, vreugde en liefde die de natuurlijke innerlijke rijkdom van de geest behelst.

De toepassing ervan in het dagelijks leven zal een diep vertrouwen in de eigen kwaliteiten geven, omdat alle situaties gezien worden als betekenisvol en als grondstof voor ontwikkeling. Het eindresultaat van de beoefening – volledige verlichting of boeddhaschap – overtreft de intellectuele of therapeutische doelen van zowel de filosofie als de psychologie, het is een toestand van perfectie voorbij concepten.

De combinatie van een heldere visie met de transformerende methoden maakt boeddhisme tot een 2500 jaar oude ervaringsreligie.

5 - Zijn er verschillende soorten boeddhisme?

Boeddha gaf instructies aan de drie type mensen. Degenen die leed wilden vermijden kregen onderricht over oorzaak en gevolg; dit wordt ‘Kleine Weg’ of  ‘Hinayana’ genoemd. Degenen die meer voor anderen wilden betekenen, kregen instructies over medegevoel en wijsheid; dit wordt ‘Grote Weg’ of ‘Mahayana’ genoemd. Degenen die een sterk vertrouwen hadden in hun eigen verlichte natuur (boeddhanatuur) en die van anderen gaf hij de transmissie van het ‘Grote Zegel’ (Tib.: Chagchen / Skt.: Mahamudra); dit wordt ‘Diamantweg’ of ‘Vajrayana’ genoemd.

6 - Wat zijn de basispunten van boeddhisme?

Er zijn vier basisgedachten die een belangrijke betekenis voor boeddhisten hebben.

De eerste basisgedachte is dat we de zeldzame en bijzondere kans waarderen die het ons mogelijk maakt om in contact te komen met onderricht dat naar verlichting leidt, en om ermee te werken en ervan te leren. Alle wezens willen geluk ervaren en leed vermijden. Zelfs een mier kruipt weg om te voorkomen dat hij wordt gedood en ook mensen doen er alles aan om zich goed te kunnen voelen. Het is dus belangrijk om in contact te komen met onderricht dat duurzaam geluk brengt.

De tweede basisgedachte is dat we deze kans niet altijd zullen hebben. Wat geboren is, zal ook sterven; wat samengekomen is, zal ook uiteenvallen; en wat ontstaan is, zal ook weer verdwijnen. Onze tijd is begrensd. Het is zeker dat ons leven zal eindigen, maar we weten niet wanneer. Ontdekken dat we deze kans hier en nu hebben en die willen benutten is daarom iets heel waardevols.

De derde basisgedachte is dat alles in de wereld functioneert op basis van oorzaak en gevolg, en dat onze huidige handelingen, woorden en gedachten onze toekomst zullen vormen. Of we het ons realiseren of niet, alles wat we doen, zeggen of denken laat indrukken achter, zowel in onszelf als in de wereld buiten ons. Deze zullen later naar ons terugkeren. Negatieve indrukken zullen zich in de toekomst manifesteren als leed of onplezierige situaties, tenzij we meditaties gebruiken die ze kunnen verwijderen.

De vierde basisgedachte is dat er geen ander alternatief is dan Boeddha’s lessen te gebruiken. Verlichting betekent hoogste vreugde. Er is niets meer vervullend en alomvattend dan deze toestand van eenheid met alle dingen, alle wezens, alle tijden, en alle richtingen. Bovendien, hoe kunnen we anderen helpen als we zelf verward of verstoord zijn?

Stilstaan bij de vier basisgedachten is de basis voor boeddhistische beoefening en meditatie. Houden we daarentegen vast aan onze gewoonten en vergankelijke waarden, dan is leed niet te vermijden. Als we blijven denken "ik ben mijn lichaam" en "dit is van mij", dan zullen ouderdom, ziekte, dood en verlies zeer onaangenaam zijn. Niemand kan pijn vermijden door te zeggen: "Dat gedoe met verlichting is te moeilijk voor mij". Er is geen groter doel in het leven dan waarden te vinden die leed en dood voorgoed overwinnen.

7 - Wat is verlichting?

Als we kijken naar wat de Boeddha ongeveer 2500 jaar geleden kwam te weten over de geest, dan zien we dat hij ontdekte dat de geest als helder licht is. De geest is niet geboren en kan niet sterven. Ook al ontstaan lichamen, gedachten en gevoelens, die vervolgens veranderen en verdwijnen, de geest zelf is onveranderlijk en onbeschadigbaar. Toen de Boeddha bevrijding bereikte, ondervond hij dus dat hij niet langer ergens het doelwit van was. Hij was niet langer het lichaam dat in moeilijkheden kon komen, noch de gedachten en gevoelens die veranderen en verdwijnen: hij was stralend bewustzijn. Deze toestand van bevrijding leidt tot verlichting: de ervaring dat er geen scheiding is tussen ruimte en energie op welke plaats of tijdstip dan ook, en dat alles bij elkaar gehouden wordt door liefde. Boeddha wist alles. Hij was zich bewust van dat wat de atomen doet samenkomen en vibreren, en dat waardoor alle dingen in de wereld gebeuren.

8 - Wat is de betekenis van de leraar?

Het populaire westerse concept van ‘alleen’ de verlichting bereiken verbleekt bij het snelle succes van een volledige beoefening met een leraar of groep. Ook al klinkt het aantrekkelijk voor een modern mens die controle wil over zijn of haar leven, er zijn gewoonweg te veel valkuilen op de eenzame weg naar verlichting. Leren over de geest is ingewikkelder dan het bestuderen van uiterlijke verschijnselen. Bovendien zijn er altijd verborgen vijanden zoals trots en aversie, die je ontwikkeling kunnen tegenwerken.

Het hoogste niveau van onderricht kan zonder een leraar niet goed begrepen of vastgehouden worden. Zonder uitwisseling, die trots, sentimentaliteit en oppervlakkigheid neutraliseert, kun je in het dagelijkse leven eenzaam of nutteloos worden. De lama geeft methoden voor het ontwikkelen van het potentieel van zijn leerlingen. Het is de taak van de lama om zijn of haar leerlingen onafhankelijk, meevoelend en sterk te maken.

9 - Hoe werkt wedergeboorte?

Om dit te begrijpen is het belangrijk te weten dat de vergankelijke hersenen de geest niet voortbrengen maar omvormen. De informatiestroom wordt bijeengehouden door de illusie van een ‘zelf’ en beweegt zich van het ene begrensde bestaan naar het andere, daarbij indrukken opdoend die tot rijpheid komen in een volgende leven. De ruimteachtige essentie van de geest kan niet sterven of geboren worden. Wat uiteindelijk wordt wedergeboren in een ander lichaam – dat van een mens of dier – is de constant veranderende informatiestroom.

Lichaam en geest ervaren een hele reeks constant veranderende zintuiglijke en onderbewuste indrukken, waarbij de ene wordt vervangen door de ander. Niets is blijvend in ons lichaam, niets in onze gevoelens of gedachten kan als ‘ding’ worden gevonden. Na de dood wordt deze stroom afgesneden van de zintuiglijke ervaringen van een lichaam. De sterkste neigingen van de geest zullen het voortouw nemen en zich verbinden met een bijpassend fysiek of mentaal lichaam.

10 - Waarom werken boeddhisten met hun geest?

In de soetra’s, op het niveau van concepten, worden vrouwen geassocieerd met wijsheid en mannen met medegevoel. Als wijsheid en medegevoel samenkomen, zal innerlijke groei ontstaan. Het vrouwelijke aspect geeft op allerlei manieren uitdrukking aan de vijf boeddha-wijsheden: de spiegelachtige wijsheid, de wijsheid van gelijkheid, de discriminerende wijsheid, de alles vervullende wijsheid en de intuïtieve wijsheid. De mannelijke kant daarentegen geeft uitdrukking aan diverse combinaties van de vier boeddha-activiteiten: rustgevende, verrijkende, fascinerende en krachtig beschermende activiteit.

In de tantra’s, op het niveau van onmiddellijke ervaring, zijn vrouwen en mannen in essentie ruimte en vreugde. Ruimte en vreugde worden als onscheidbaar gezien. Daarom worden de hoogste niveaus van boeddhistische tantra uitgedrukt door verenigde boeddhavormen. Het doel is de perfectie van alle innerlijke en ‘geheime’ mogelijkheden van de geest. Daarom zouden mannen en vrouwen hun relatie het beste kunnen gebruiken om van elkaar te leren. Een vrouw zal dan snel de mannelijk kwaliteiten als vreugde en energie overnemen, en een man zal intuïtieve wijsheid en ruimte ontwikkelen.

11 - Wat is karma?

Vanuit een boeddhistische zienswijze betekent karma niet ‘noodlot’ of ‘bestemming’, maar ‘actie’ of ‘oorzaak en gevolg’. Ruwweg werkt karma als volgt: elke activiteit, positief of negatief, laat indrukken achter in de geest. Aangezien de inhoud van onze geest bepaalt hoe we de wereld ervaren, zullen positieve en negatieve indrukken onvermijdelijk leiden tot toekomstig geluk en leed. Dit betekent dat we met onze gedachten, spraak en handelingen de zaden voor onze toekomstige ervaring zaaien. Zodra we dit begrijpen, is het dus aan ons om ons leven te veranderen.

Het begrip karma betekent vrijheid, mits het op de goede manier gebruikt wordt. De Diamantweg biedt bijzonder effectieve methoden om de indrukken van schadelijke handelingen uit de geest te verwijderen, zodat we bevrijd worden van moeilijke toekomstige toestanden en situaties. Boeddhistische meditatie stelt ons in staat heer en meester te worden in het proces van oorzaak en gevolg. Als we er niet voor kiezen om met onze geest te werken, zullen we helemaal geen controle hebben en gewoon een slachtoffer zijn van onze eigen handelingen.

12 - Wat is de symbolische betekenis van het mannelijke en vrouwelijke principe?

Op het niveau van concepten worden vrouwen geassocieerd met wijsheid. Mannen worden geassocieerd met medegevoel, en als wijsheid en medegevoel samenkomen, zal innerlijke groei ontstaan. Het vrouwelijke aspect geeft op verschillende punten uitdrukking aan de vijf soorten van boeddhawijsheden, namelijk de spiegelgelijke wijsheid, de wijsheid van gelijkheid, de discriminerende wijsheid, de alles vervullende wijsheid en de Dharmadhatu wijsheid. De mannelijke kant, daarentegen, geeft uitdrukking aan de verschillende combinaties van de vier boeddha-activiteiten: rustgevende, verrijkende, fascinerende en de krachtig beschermende activiteit.

In de tantra's van onmiddellijke ervaring zijn vrouwen en mannen in essentie ruimte en vreugde. Ruimte en vreugde worden als onafscheidbaar gezien. Dit is waarom de hoogste niveaus van boeddhistische tantra worden voorgesteld door verenigde boeddhavormen. Het doel is de perfectie van alle innerlijke en geheime mogelijkheden van de geest. Daarom zouden mannen en vrouwen hun relatie moeten gebruiken om van elkaar te leren. Dan zal de vrouw ook snel de mannelijk kwaliteiten als vreugde en energie verkrijgen, en onder mannen zal zich intuïtieve wijsheid en veel ruimte ontwikkelen.

13 - Wat is meditatie?

Meditatie vormt opgedane informatie om in ervaring. Op het eerste niveau is het doel om de geest tot rust te brengen. Meditatie creëert hier ruimte tussen de ‘belever’ en zijn belevingen. Deze beschermende afstand wordt bereikt door het bewustzijn op de adem te richten of door concentratie op een boeddhavorm. Deze meditatie wordt in het Sanskriet ‘Shamatha’ en in het Tibetaans ‘Shiné’ genoemd. Wie deze geestestoestand in meditatie kan vasthouden zal dat gaandeweg ook kunnen in het dagelijkse leven. Dit is een eerste stap in je ontwikkeling en een basis voor inzicht en verdere beoefening.

Het tweede niveau van meditatie wordt in het Sanskriet ‘Vipassana’ en in het Tibetaans ‘Lhaktong’ genoemd. Hier is de meditatie vormloos en richt het zich op de essentie van de geest zelf. Bij het bewust zijn zonder focus op een object ontstaat spontaan inzicht. Meditatie is hier het wakkere rusten van de geest in het hier en nu, en de helderheid die hieruit voortkomt.

14 - Hoe kun je een drukke geest kalmeren tijdens meditatie?

Behandel niet-praktische of storende gedachten als een dief in een leeg huis. Geef ze niets, laat ze hier en daar kijken zonder iets te vinden. Als je een drukke geest hebt en niet vasthoudt aan de gedachten die opkomen, kan dat geen kwaad. Geef je gedachten gewoon geen energie – noch door er inhoudelijk op in te gaan, noch door de strijd ermee aan te binden – en ze laten je met rust.

15 - Wat is de essentie van dromen?

Alle voorwaardelijke ervaringen zijn te vergelijken met een droom. De uiterlijke wereld die door onze zintuigen wordt ervaren lijkt werkelijk en vast, maar bestaat eigenlijk uit minieme deeltjes die steeds verder op te splitsen zijn tot ze uiteindelijk verdwijnen. Deze verschijningswereld wordt constant met anderen gedeeld en heeft betrekking op lichaam, spraak en geest. Wat je gedurende de nacht ervaart is een privé-droom die vooral je eigen geest aangaat.

Boeddha vergeleek onze uiterlijke en innerlijke werelden met dromen, omdat niets in zijn essentie blijvend bestaat. Alle mentale en fysieke fenomenen ontstaan, veranderen en verdwijnen weer. Gemoedstoestanden, opleiding, opvoeding en achtergrond kleuren iemands visie. We ervaren alleen de vibraties die onze zintuigen kunnen oppikken en daarom nemen we dingen niet waar zoals ze zijn. Als we ons bijvoorbeeld gelukkig voelen, ziet alles er mooi en leuk uit, maar tijdens ongelukkige toestanden lijkt hetzelfde afschuwelijk en is alles moeilijk. Onze perceptie wordt daarom zowel bepaald door uiterlijke condities als door veranderende geestestoestanden.

De droomtoestand bevat een bepaalde wijsheid, omdat we gedurende de droom meer bewust zijn van de onwerkelijke essentie van dingen. Het gemak waarmee we in een droom een miljoen euro winnen of verliezen, toont eigenlijk een diepe wijsheid in het begrijpen van de essentie van onze geest.

Als in een droom het bewustzijn opkomt dat je eigenlijk aan het dromen bent, is het mogelijk om de stralende helderheid naar het verleden en de toekomst uit te breiden, oftewel verlicht te worden. Gewoonlijk kun je deze ervaring niet vasthouden: zodra je wakker wordt, ben je het vergeten. Het is zinvol om je dromen te leren beheersen, omdat je dan ook je dood zou kunnen beheersen. Gedurende het stervensproces rusten in de heldere essentie van de geest geeft de beste kans voor het bereiken van verlichting. Boeddhistische meditatie traint het vermogen om het bewustzijn in de essentie van de geest te laten rusten.

16 - Waarom is het zo belangrijk om westers boeddhisme te ontwikkelen? 

Boeddhisme kent zijn oorsprong in het India van 2500 jaar geleden en veranderde altijd van vorm om zich aan te passen aan de behoeftes van mensen in nieuwe landen. Indiërs en Tibetanen zijn erg verschillend en ook in onze hedendaagse westerse wereld zal iets exotisch of vreemds niet echt tot ontwikkeling komen. Als de hoogste lessen over de essentie van de geest als een diamant zijn, transparant en onverwoestbaar, dan reflecteren ze – zoals een diamant de kleur van zijn ondergrond weerspiegelt – de kleur van de samenleving waarin ze ingang vinden. Boeddhisme neemt tegenwoordig een stijl aan die meer geschikt is voor de geschoolde en onafhankelijke mensen uit het Westen. Dit betekent niet dat er iets nieuws is uitgevonden of iets aan de lessen wordt toegevoegd. Met 84.000 lessen om uit te kiezen is dat ook niet nodig.

De kloosterstijl is minder aantrekkelijk voor de meeste moderne mensen. Een klooster in gaan wordt door westerlingen al gauw gezien als een vlucht uit het leven. Tibetaanse monniken worden door westerlingen echter niet zo gezien. Hun gewaden en rituelen ziet men als een hulpmiddel bij het bewaren van hun nalatenschap. Boeddha gaf ontelbare methoden om wezens van nut te zijn. In het Westen zijn het vooral de wegen van yogi’s en leken die vorm krijgen.

Europeanen zijn zich zeer bewust van de oppervlakkigheid die kan ontstaan door het mixen van verschillende culturen en tradities. Diegenen die vertrouwen op wat ze kunnen analyseren en die in verlegenheid worden gebracht door exotische levensstijlen, kunnen zich met de transparantie en effectiviteit van het boeddhisme identificeren als het gepresenteerd wordt zonder culturele bagage. Het is altijd jammer als mensen eindigen in nihilisme, politieke correctheid of drugs omdat ze geen spirituele weg kunnen vinden die ze vertrouwen.

17 - Hebben we kloosters nodig in het Westen?

Ja, al was het maar om de lessen die minder aantrekkelijk zijn tegen verdwijnen te beschermen. In Tibet waren er drie wegen om het boeddhistische pad te volgen: men kon een monnik worden, aan beoefening doen als een leek, of een yogi zijn. Monniken en nonnen leefden apart in monniken- en nonnenkloosters met strenge gedragsregels. De leken hadden families en normale beroepen, ze probeerden de lessen in hun dagelijkse leven toe te passen. De yogi’s leefden los van de sociale normen, vaak in grotten en met verschillende partners; hun hele leven draaide om spirituele ontwikkeling.

Aangezien mensen in moderne, ontwikkelde landen de middelen hebben om over hun aantal nakomelingen te beslissen, zal er weinig behoefte zijn aan grote boeddhistische kloosters. Vroeger was de reden om gescheiden te leven voor veel mannen en vrouwen om te voorkomen dat er kinderen geboren zouden worden. Men kon de liefde niet bedrijven zonder kinderen te krijgen, waardoor er veel minder tijd was voor studie en meditatie. De geloften van monniken en nonnen zijn van Boeddha afkomstig; ook al lijken ze in een moderne context vreemd, ze kunnen niet aan nieuwe situaties worden aangepast.

In het Westen zijn de van oorsprong gescheiden groepen van yogi’s en leken echter dichter bij elkaar gekomen, vooral op de Diamantweg. Yogi’s hoeven nu niet langer met de in rode gewaden geklede monniken en nonnen te concurreren voor het verkrijgen van allerlei steun. Daarom is er geen reden meer voor uiterlijke kenmerken als de loshangende witte gewaden en verwilderde haardrachten, die hen voorheen van de monniken onderscheidde. Met het hedendaagse sociale stelsel hoeven leken bovendien niet langer grote families te stichten om een verzorgde oude dag te hebben. De afstand tussen de twee groepen is dus kleiner geworden; veel boeddhisten zijn een leek als ze werken en een yogi tijdens hun vakanties.

18 - Waarom zijn er meer mannelijke dan vrouwelijke leraren in de Kagyu-geschiedenis? 

Wat betreft de liniehouders is de reden hiervoor dat de organisatie vroeger kloosterlijk was. Bijna alle Karmapa’s waren monnik. Een vrouwelijke incarnatie zou moeilijk hun zetel in het mannenklooster kunnen innemen. Desondanks zijn er vele vrouwelijke liniehouders. Hieronder volgen een paar voorbeelden uit Tibet. Machig Labdrön, die de transmissielijn van de ‘Chöd van Mahamudra’ heeft gesticht. Machig Dropa Gyalmo, die de beoefening van Boeddha Amitayus initieerde. Gelongma Palmo, die het Njungné-ritueel introduceerde. Niguma, die de speciale vrouwelijke transmissielijn van de ‘Zes doctrines’ startte, welke verschilt van die van haar broer Naropa. Sukhasiddhi, een studente van Virupa, die bekend is vanwege de ‘Zes doctrines van Sukhasiddha’. En de beroemde Yeshe Tsogyal, de voornaamste leerlinge van Guru Rinpoche, die een liniehoudster is van onze Phowa-transmissie. Ook zijn er verschillende geheime transmissies met verenigingsoefeningen waarin vrouwen nadrukkelijk aanwezig zijn.

19 - Zijn er tegenwoordig meer vrouwelijke leraren?

Lama Ole Nydahl zegt dat er onder zijn studenten evenveel vrouwen als mannen zijn die lesgeven. In principe is er geen verschil op de Diamantweg. Vrouwen hebben exact dezelfde mogelijkheden voor een goede ontwikkeling. De reden dat mannen in sommige westerse boeddhistische instituten nog steeds dominant zijn, ligt deels in de ouderwetse kloostercultuur van Tibet, die niets te maken heeft met Diamantweg-boeddhisme. Een andere reden is gelegen in de hiërarchische structuren. In het Tibetaans boeddhisme is het goed de nieuwe school (Gelug) te onderscheiden van de drie oude scholen (Kagyu, Nyingma, Sakya) die minder hiërarchisch zijn en waar vrouwen belangrijk zijn. De Gelug linie van de ‘deugdzamen’, die ook de regering leidt, is zeer hiërarchisch georganiseerd en bestaat bijna alleen uit mannen.

20 - Geven boeddhistische leraren advies over relaties?

Ja, vooral de leken en yogi’s die praktische ervaring hebben. Als de voornaamste reden voor een relatie fysieke aantrekking, een innerlijk gevoel of een diepe identificatie is, valt er veel te leren. Als men intelligent omgaat met dat wat er is, zal er steeds meer groei plaatsvinden. Omdat dit alleen mogelijk is in een ontspannen sfeer, is het belangrijk verwachtingen en rivaliteit in relaties te vermijden.

21 - Hoe om te gaan met jaloezie?

Wens anderen veel geluk. Ze willen het net zo graag als ieder ander.

22 - Hoe kan men boosheid beheersen?

Boosheid is de enige luxe die we ons niet kunnen permitteren. Goede indrukken die in meerdere levens werden vergaard, vormen het kapitaal van de geest en de enige bron van blijvend geluk. Deze kunnen in korte tijd verbranden door hete of koude woede. Boeddha zei dat het vermijden van boosheid ‘het moeilijkste en mooiste gewaad’ is, en hij gaf vele methoden om dit doel te bereiken.

Een zeer bruikbare methode is je bewust te zijn van de vergankelijkheid van elke ervaring, wetende dat een moeilijke situatie zal veranderen en onze boosheid voorbij zal gaan. Een andere benadering is om aan oorzaak en gevolg te denken. Als een vijand je uitdaagt, besef je dat hij slecht karma voor zichzelf creëert, dat zeker naar hem zal terugkeren. In plaats van erbij betrokken te raken en nog meer negativiteit te creëren, kun je beter empathie voor hem hebben. Je kunt ook mantra’s gebruiken om ongewenste emoties voorbij te laten gaan zonder dat ze slechte gewoontes versterken.

Een heel goed middel tegen woede is geduld: een kwaliteit die je beslist nodig hebt om effectief met de geest te kunnen werken. Zonder vijanden of moeilijke situaties is er geen kans om geduld te ontwikkelen, en zonder geduld is er geen verlichting. Dus moeten we dankbaar zijn voor deze moeilijkheden. Zonder woede reageren zal de tijdloze wijsheid van lichaam, spraak en geest vrijmaken.

23 - Hoe te handelen met moeilijke mensen?

Iedereen heeft de boeddhanatuur en boeddhakwaliteiten waarvan je kunt leren. Probeer daarom iets interessants te vinden in iedereen die je ontmoet. Als dit moeilijk is, denk dan aan iets wat je leuk aan ze vindt. Als ook dit niet werkt, wees ze dan gewoon dankbaar dat ze je ertoe brengen om geduld te ontwikkelen. Als zelfs dat niet lukt, moet je maar beseffen dat jij maar een paar minuten of uren met ze hoeft door te brengen, terwijl zij 24 uur per dag met zichzelf opgescheept zitten. Als het moeilijk blijft om met ze om te gaan, probeer je ze gewoon te vermijden en wens je hen al het geluk ter wereld toe, maar wel ver bij jou uit de buurt.

24 - Is een Diamantweg-boeddhist er altijd voor anderen?

Er zijn drie analogieën hoe een bodhisattva zich tegenover anderen zou kunnen opstellen. Die van de koning, die eerst zichzelf sterk maakt en daardoor in staat is om vele wezens te helpen; die van de veerman, die tegelijk met de passagiers aan de andere oever aankomt; en die van de herder, die eerst voor alle anderen zorgt voordat hij aan zichzelf denkt. Hoewel het bereik van de koning het grootst is, zal de herder zich het snelst ontwikkelen, omdat hij zich alleen concentreert op anderen en zichzelf vergeet.

25 - Is een zakelijke carrière te combineren met boeddhist zijn?

Boeddhistische lessen en meditaties helpen je om helderder te denken, en dat is natuurlijk bevorderlijk op elk gebied. Ook je concentratie zal beter worden en je zult prettiger en effectiever met mensen kunnen omgaan, of het nou collega’s, zakenpartners of cliënten zijn. Voor een boeddhist is er niets mis met competitie, zolang je maar eerlijk bent. Als je wint, kun je alle wezens laten delen in jouw succes.

26 - Moeten boeddhisten vegetariërs zijn?

Het is vooral een kwestie van motivatie. Je kunt niet in een fysiek lichaam hebben zonder anderen leed aan te doen. Zelfs voor het maken van een kopje thee moest eerst de aarde worden omgeploegd, waarbij vele kleine dieren zullen zijn gedood. Als je echt denkt dat er minder wezens gedood zullen worden als je stopt met vlees eten, is dat fantastisch.

Wat Boeddha over het eten van vlees zei, is erg interessant. Hij zei dat je kunt eten wat je je kunt veroorloven, zonder er een probleem van te maken. Maar je mag niet toestaan dat dieren voor jou worden gedood. Vanuit de boeddhistische visie vindt doden plaats doordat er een slechte karmische connectie is tussen het dier en de slachter. Dit karma zou vroeg of laat hoe dan ook tot rijping gekomen zijn, ook als jij er niet was. Het karma speelt zich af tussen de slachter en het dier. Het punt is dat je daar niet in betrokken moet raken.

Wat je kunt doen is een mantra zeggen, bijvoorbeeld OM MANI PEME HOENG, en daarbij over het vlees blazen. Als het vlees ouder dan zeven weken is, is er geen verbinding meer tussen de geest en het lichaam van het dier. Binnen zeven weken na de dood van het dier kan zijn bewustzijn nog aanwezig zijn, en voelen dat je mantra’s zegt en een positief gevoel voor hem hebt. Dit kan voor zijn wedergeboorte goed zijn.